Girişimciliğe ilgi duyan gençler için Girişimcilik Vakfı Genel Müdürü Mehru Aygül ile konuştuk. Girişimcilik Vakfı neler yapar ? Yeni dönem Fellow Programı koşulları neler ? Girişimci nasıl olunur ? Hepsinin cevabı senin için yazımızda.

Mehru Aygül kendini nasıl tanımlar?

Aslında benim yapmayı sevdiğim, yetkin olduğumu düşündüğüm şey birbirinden farklı insanları ve hayalleri bir araya getirip değer üretmeye çalışmak. Bu değeri üretirken de değişimi yaratmak. Bu yüzden kendimi değişim ajanı olarak tanımlıyorum.


Peki, üniversite döneminde burs aldınız mı? Almadıysanız neden?

Almadım. Üniversite 1. sınıfta çalışmaya başladım, 19 yaşındayken, bu yüzden öyle bir fırsatım olmadı. Babam akademisyen olduğu için KYK bursu da çıkmadı.


Biraz da günümüze dönelim, sizi Girişimcilik Vakfı’na getiren şey neydi?

5 sene önce Sina Bey’le tanıştım. Onun girişimcilik serüveninin bir çıktısı aslında bu vakıf. Şirketini sattıktan sonra “Ben aldığımı geri vermek istiyorum.” motivasyonuyla bir vakıf kurmaya karar vermiş. Bizim yollarımız da ortak arkadaşımız vesilesiyle kesişti. Ondan sonra birlikte çalışmaya başladık. Vakfı birlikte kurduk, ben kurucu genel müdürüm. 5 senedir girişimcilik vakfı ile birlikte, 4 senedir de profesyonel çalışıyorum.


Girişimcilik Vakfı ne gibi işler yapar ?

Girişimcilik programının 3 ana çalışması var.

1-Fellow Programı

2-Giveback:  Giveback, Fellow Programı’nın parçası aslında .Her sene gala yapıyoruz. Girişimcilikten kazandığı parayı topluma geri vermiş birini davet ediyoruz. İlk sene Richard Branson katıldı, ikinci sene Yossi Vardi geldi. Bu yıl Kasım ayında tekrar olacak.

Londra merkezli, Founders Pledge diye bir uygulamanın Türkiye ortağıyız. Belirli bir ticket size’a gelmiş startup kurucuları, pledge imzalıyorlar, tamamen etik bir sözleşme. Eğer şirketlerini tamamen satarlarsa ya da belirli bir miktarını devrederler ise burdan elde ettikleri gelirin en az %3’ünü seçtikleri bir amaç uğruna kullanacakları doğrultusunda bir sözleşme bu. Aynı zamanda Türkiye’ye de pledge edilmesini sağlıyoruz.

3- Impact:  Hem kurumsal şirketler hem de kamu ve yarı kamu kurumlarla yaptığımız projeler işin içinde yer alıyor. Android alanında yeni girişimlerin ortaya çıkması için yapılan Android Akademi var. Boeing ile yaptığımız Airpreneurs var; üniversitelerde havacılık alanında yeni fikirler arıyoruz. Allianz ve Garanti ile yaptığımız daha internal inovasyon projeleri var. Biraz da ortaklarımızla masaya oturup bu sene nasıl inovasyonlar yapmalıyız şeklinde bir çalışma oluyor.


Fellow Programından kısaca bahsedebilir misiniz ?

Fellow Programı; 17-24 yaş arası, Türkiye’nin her yerinden, üniversite  öğrencilerinin başvurabileceği bir program.

6 aşamalı bir seçim sistemimiz var. Bu sistem tamamen bizim yarattığımız dünyada benzeri olmayan bir sistem. İlk aşamada CV üzerinden elemeler gerçekleşiyor, sonra Youtube üzerinden max 3 dakikalık motivasyon videoları yüklenmesini istiyoruz.  Bu videoları iki kişi izliyor, puanlıyor ve eleme bu şekilde gerçekleşiyor. Ardından kişilik envanter testi yapıyoruz ve buna göre eleniyorlar. Daha sonra online mülakata giriyorlar, girişimcilik ekosisteminden insanlarla burada bir eleme gerçekleşiyor. Adaylar, son olarak Yönetim Kurulu ile yüz yüze mülakat gerçekleştiriyorlar. Her yıl mezun olan ve programda kalan kişi sayısına göre 40-50 arası fellow seçiyoruz. Toplamda 80 kişi, yarısı kadın yarısı erkek. Son aşamaya kadar üniversitelerine bakmıyoruz. En son bakmamızın sebebi aynı üniversiteden beşten fazla fellow olmamasını sağlamak. Mardin’den istanbul’a her yerden fellow var. Program toplamda iki yıllık. Üniversite son sınıfta isen 1 sene kalıyorsun; diğer senelerde isen iki yıl kalıyorsun.

Programın ana amacı girişimcilik potansiyeli olan gençlerin bunu hayata geçirmesi için ilham vermek. Sizin potansiyeliniz varsa bir girişimcinin hikayesini dinlediğinizde ondan ilham alıp “Ben de yapabilirim.” diyorsunuz. Bizim yapmak istediğimiz aslında bu. Daha sonraki ihtiyaç ise network. Adaylar, programa dahil olduktan sonra 6 ay boyunca girişimcilik ekosisteminin her oyuncusu ile tanışıyorlar; hatta dünyadan girişimcilerle de tanışıyorlar. İki ayda bir, bir girişimcinin hikayesini dinliyorlar, self-made hikayeler genelde.

Ayda 500 TL burs alıyorlar. Bunlar verdiklerimiz, onlara böylece bir kapı açıyoruz. Hiçbir anında da “Bir fikrin var mı? Startup kurcak mısın?” diye sormuyoruz. Sormadığımız gibi itelemiyoruz da.Tabii bu kadar network, bu kadar ilhamı ve bu kadar birbiri gibi düşünen genci bir araya koyduğumuzda mutlaka bir şey oluyor.

Şu an 29 startup var: 6 tanesi yatırım aldı, hepsi teknoloji girişimi. Bu bizim çıktımız değil, bunları anlatmıyoruz. Bizi mutlu eden, ekosistemin büyümesini sağlayan bir durum.

Programın katı kuralları var, burada kalmak için bir takım kuralları yerine getirmesi gerekiyor.

  • İki ayda bir olan toplantılardan birini kaçırma şansları var, diğerinde atılıyor.
  • Okullarda girişimcilik etkinlikleri yapmak,
  • Blog yazmak,
  • Sosyal sorumluluk projesi yapmak zorundalar.

Onların geri vermelerini aşılamaya çalıştığımız birkaç yöntem var. Bunları hayata geçirmeye çalışıyoruz.


Katılımcılarda asıl aradığınız şey nedir ?

Bizim seçim sürecimizin bir algoritması var, buradan çıkabilmesi en temel durum. Mesela ikinci aşamada video çekerken yaratıcılıklarına bakıyoruz; kendini ne kadar iyi ifade ediyor, ne kadar bu işe emek sarf etmiş. Geçen sene 5 bin kişi video aşamasına geçti ve toplam 2500 video geldi. Videolar herkese açık hashtag üzerinden görülebiliyor, bu yüzden daha iyisini yapamayacağını düşünen kişiler o noktada vazgeçiyor. Bir sonraki sene mutlaka yeniden başvurup video aşamasına da katılıyorlar. Kişilik envanterlerinde  girişimcilik potansiyeli var mı yok mu ona bakıyoruz. Son aşamada ise iletişime bakış açısı bizim için önemli oluyor. Aslında 5 yıllık tecrübemizle “Bundan olur bundan olmaz.” ya da “Şu an girişimcilik için doğru zaman değil.” diyebiliyoruz. Programa uyum sağlaması ve aldığını geri verebilmesi bizim için önemli.


Girişimci nasıl olunur? İlla iş mi kurmak lazım?

İş kurmak gerekiyor. Girişimci demek istihdam sağlamak, bir iş modeli kurmak ve değer yaratmak demek. Sosyal girişimci de olsanız bu böyle. Herkes girişimci olamaz, olmamalı da. Bazı kişilik özellikleri gerekli: risk almalısınız, korkmamalısınız, ekip çalışmasına yatkın olmalısınız, liderlik özellikleriniz iyi olmalı, sunum yapmayı iyi biliyor olmalısınız, eleştiri almaya ve oradan bir şey almaya açık olmanız lazım. Tabi her şeyden bağımsız “doğru zaman, doğru ekip, doğru fikir” diye bir şey var. Ne kadar girişimci potansiyeliniz olursa olsun doğru ekip doğru zamanlamayı bulamazsanız fikriniz ne kadar iyi olursa olsun girişimci olmanız çok zor.


İyi fikir, girişim için yeterli mi?

Değil. Hem de hiç.


Üniversite döneminde kesin yapılmalı dediğiniz 3 şey nedir?

-Bol bol seyahat edin. Mutlaka yeni şeyler keşfedin.

-Çok okuyun. Yeni şeyler keşfetmenin bir parçası bence çok okumak, dünyayı takip etmek.

-Kolunuzda bilezik olabilecek, okuduğunuz bölümden farklı bir şey daha öğrenin; farklı bilgiler, marangozluk, sanat okuyup anlamak… ama mutlaka sizi hayatta daha donanımlı hale getirecek bir şey daha öğrenin.